DKYS
DKYS sağlıklı beslenme konusunda tıp biliminin ve beslenme uzmanlarının bilgileri ışığında kilo yönetimini amaçlamaktadır. Kilo verme, formda kalma ya da kilo alma bir plan dahilinde belirli kurallara göre yapılması gereken ve kararlılık isteyen bir süreçtir.
Günümüzde yanlış beslenme ve hareketsiz bir yaşamın sağlığımıza olumsuz etkileri açıktır. Tek tip, yetersiz miktarda beslenme, hareketsiz yaşam, yanlış yapılan diyetler, moda olan beslenme biçimleri, kilo verme ya da alma amaçlı ortaya çıkan sihirli formüller ya da haplar aslında milyonlarca insanın beslenme konusunda sağlıklı bilgilerinin olmadığının göstergesidir.
Yaşamak için yemek, yemek için yaşamamak gerekir. Bunun için hangi besinleri ne kadar tüketmeliyiz? Yaşam tarzımız ve alışkanlıklarımız ile beslenmemiz arasındaki dengeyi nasıl oluşturmalıyız? Tükettiğimiz besinlerin bize sağladığı kazanımlar nelerdir? Bazı hastalıklara yakalanma riski beslenme alışkanlıkları değiştirilerek düşürebilir mi? Yemeklerimizi pişirirken nelere dikkat edilmeli? Kilomuzu korumanın yolları nelerdir? Aynı kiloda olmamıza rağmen eski giysilerimiz neden dar geliyor? Ağırlığımız ne kadar olmalı? Beslenme uzmanı olmayan birisi için bunun gibi birçok sorunun cevabını verebilmek karmaşık olduğu kadar eğitim ve çaba gerektiren bir durumdur. Kişiye özel beslenme planı ile "sağlıklı ağırlık" terimi arasında önemli bir ilişki vardır. Birçok uzman "ideal ağırlık" yerine "sağlıklı ağırlık" terimini kullanmaktadır. Sağlıklı ağırlık toplam yağ, kas, kemik ağırlığını ve vücut suyunu dikkate alan bir beden yapısı aralığıdır ve bu ağırlık kişiden kişiye değişir (Nissenberg, S.K., Everything Dietin Book, 2006). Öte yandan bir beslenme planı için kişinin yaşı, boyu, cinsiyeti, bazal metabolizma hızı, beden kitle indeksi- BKI, bel/kalça oranı gibi vücut kompozisyonu dikkate alınır. Vücut kompozisyon değerlerinin de kişiden kişiye değişebileceği düşünülürse kişiye özel beslenme planının önemi açıktır.
Uzmanlar, beslenme ile ilgili kararların daha sağlıklı ve uzun yaşamamıza yardımcı olduğu konusunda hemfikirler. Yiyeceklerin doğru seçimi ve düzenli egzersizin kanser, diyabet, kalp ve böbreklerle ilgili hastalıklara yakalanma olasılığını azalttığı, hamilelik döneminde yanlış beslenmenin bebeğin sağlığını olumsuz etkileyebileceği bilinmektedir. Tıp bilimi birçok hastalığın bileşiminden oluşan metabolik sendrom ile obezite ilişkisini açıklamış ve tedavinin en önemli başlangıcı olarak kişiye göre beslenme planının oluşturularak kalori alımının yönetilmesi ve egzersiz oranlarının artırılmasını öngörmüştür (Vital Dergisi, s.14, Anadolu Sağlık Merkezi,Nisan- Eylül, 2009).
Sağlıklı beslenme konusunda ilk diyet rehberi ABD Tarım ve Gıda İdaresi - USDA tarafından çıkarılmıştır. Gıda rehberi Piramidi altı gıda grubunu ve her bir grup için günlük porsiyon miktarlarını içermektedir. Ancak daha sonra yapılan araştırmalar piramidin yenilenmesi gerekliliğini ortaya koymuştur. 2005 yılında ABD Tarım Bakanlığı tarafından güncellenen rehber gıda piramidini ve gıda rehberi sistemini sağlıklı beslenmede bir yol gösterici olarak önermekte ve üç temel mesaj vermektedir; bunlar aktif olunması, beslenmenin sağlıklı bir temele oturtulması ve bilinçli seçimlerin yapılması biçimindedir (Nissenberg, S.K., Everything Dietin Book, 2006, Willett, W., Skerrett, P.,Eat, Drink and Be Healthy, Mcgraw Hill, 2001).
Aynı yıllarda Willett, W., Skerrett, P., tarafından Harvard Tıp Okulu kılavuzluğunda Sağlıklı Beslenme Piramiti oluşturulmuştur. USDA tarafından ileri sürülen beslenme piramidine seçenek olarak Eski Yöntemlerin Korunması ve Paylaşılması Örgütü tarafından Asya, Akdeniz, Vejetaryen biçiminde adlandırılan beslenme piramitleri de vardır. Tüm beslenme piramitlerinin ortak önerileri düzenli egzersiz, beslenmenin enerji ve besin ihtiyacını karşılayan sağlıklı temele oturması ve doğru besinlerin seçimine yöneliktir.
Bu çalışma beslenme piramitlerindeki ortak amaçları dikkate alarak sağlıklı beslenme konusunda bilimsel en son bilgilerin yaş, cinsiyet, hastalıklar, ekonomik yapı, mevsimsellik gibi birçok parametreye göre sınıflanması ve bir programda toplanarak kişiye özel biçime dönüştürülmesi biçiminde düşünülebilir. DKYS üç programın bileşiminden oluşur. Egzersiz programları personal trainning bağlamında olup, deneyimli uzmanlar eşliğinde yaş ve cinsiyet sınıfları dikkate alınarak düzenli egzersiz eğitimini ve 30 dakikalık fiziksel aktiviteyi kapsar. DKYS beslenme programı olası tüm parametrelere göre belirlenmiş, enerji ve besin ihtiyacını karşılamaya yönelik bilimsel bilgilere dayalı kişiye özel beslenme planıdır. DKYS’nin üçüncü programı ise yöresel tatların da yer aldığı sağlıklı beslenme kurallarına uygun yeni yemek tarifleri ve kazanılan ortalama besin değerlerini içermektedir.