2-6 YAŞ ÇOCUK BESLENMESİ
Oyun çağı çocuğunun beslenmesi, vücut komposizyonunun temelini ( yağ, kas ve su) oluşturacağı için oldukça önem teşkil etmektedir. Günmüzde açlık kadar çocuklarımızın obez olma rsiki ile karşı karşıyayız. Beslenmenin temelinin atıldığı bu çağda çocuklarımıza rol model olmak, sağlıklı alışkanlıklar kazandırmak ve bilinçli beslenmesini sağlamak, bir yandan büyüme ve gelişmesini optimal seviyede sağlarken bir yandan da obezite, malnütrisyon (aşırı seviyede zayıflık) ve hastalıklara yakalanma riskinide düşürür.
Çocukların besin gereksinimleri üç yönden yetikinlerden farklıdır.
1. Enerji harcaması vücut ölçüsünün birimi başına yetişkinlerden oldukça yüksektir. Çünkü büyüme süreci ciddi enerji gerektirmektedir.
2. Yeni dokuların yapımı, protein, mineral ve vitaminler olan gereksinimini artırmaktadır.
3. Sindirim sistemlerin özellikleri ve kendi kendilerine yiyebilme yeteneklerin sınırlı oluşu, çocukların beslenmesinde belirli besinlerin bulunmasını ve bunların belirli şekilde hazırlanması gerektirir.
BÜYÜME VE GELİŞME
Çocuğun beslenmesinde amaç, normal, sağlıklı büyüme ve gelişmeyi sağlamaktadır. Büyüme ve gelişme, insan yavrusunun hücresel aşamadan yetişkinliğe doğru süreli, dinamik değişim sürecidir. Büyüme ve gelişme deyimi hem fiziksel hemde zihinsel değişim süreçlerini kapsamaktadır. Böylece çocuğun beden ölçüleri artar, hücrelerin yapıları ve işlevleri, motor ve bilişsel yetenekleri, duyusal, çoşkusal ve sosyal davranışları olgunlaşır.
Ruhsal büyüme ve gelişme çocuğun kendisi için anlamlı olan kişiler ile kurduğu duygusal bağlar ile ilgilidir. Sevme duygusu, üzüntü, korku ve öfkeyi denetleme yeteneklerin gelişmesidir. Ruhsal büyüme ve gelişme, sosyal ve kültürel gelşme ile paraleldir. Bebek zamanla kendisi üzerindeki stresleri ve gereksinimlerini açıklamayı öğrenir. Bunlar ise çocuğun davranışlarını oluşturur.
Vücudunun düzenli çalışması, aktivitelerin yerine getirilmesi için yeterli miktarda çocuğun enerji alması gerekmektedir. Aşağıdaki formülle çocukların yaşlarına göre ortalama alması gereken enerji miktarını hesaplayabilirsiniz.
Enerji İhtiyacı =1 yaş için 1100 kkal + yaş*100
Örneğin 5 yaşındaki bir çocuğun;
Enerji İhtiyacı = 1100 + (5*100) =1600 kkaldir.
Okul öncesi dönemde çocukların protein ihtiyaçlarını yarısından çoğunu hayvansal kaynaklardan karşılamalıdırlar. Ayrıca 4 ana besin grubu ( süt, et, sebze ve meyve ve tahıl grubu) ana öğünlerinde yer almalıdır. Aşağıda 2-6 yaş çocuğunun 1 günde alması gereken besin grupları ve miktarları tablo halinde verilmiştir.
Tablo 1: 2-6 yaş grubun çocukların günlük alması gereken besin gruplarının porsiyon miktarları
| Besin Grupları | BESİNLER | 3-6 yaş için ortalama g/gün |
| Süt ve benzeri | Süt, yoğurt, peynir | 600 30 |
| Et ve benzeri | Et Yada kuru baklagiller Yumurta | 120 60 50 |
| Sebzeler ve Meyveler | Yeşil ve sarı Diğer | 100 200 |
| Ekmek ve Tahıllar | Ekmek Pirinç yada makarna | 100 50 |
Ana besin grupları kadar çocukların yeterli vitamin ve mineral almasıda beslenmeleri açısından büyük önem taşımaktadır.
Yağda eriyen vitaminlerden A vitamini çocukların bu dönemde büyümesi için oldukça önem teşkil etmektedir. İyi kaynakları arasında havuç, yumurta, karaciğer, koyu yeil yapraklı sebzeler yer almaktadır. Çocuğun beslenmesine bu besinler günlük olarak yer verilmesi gerekmektedir.
D vitamini Ca işlevsel kullanımında elzem olduğu için çocukların diş ve kemik sağlığı için önemli bir yeri vardır. Günlük çocuğun yeterli güneşlenmesine ve bunun yanında balık ve deniz ürünlerinin tüketimine ve de gerekirse balık yağı tüketilmelidir.
Sağlam bir bağışıklık sistemi için önemli bir yeri olan E vitaminine çocukların günlük beslenmesinde yer verilmelidir. Badem, Fındık, Mısır, tahin, kabak çekirdeği, kıvırcık, nane, sivribiber, kereviz iyi kaynakları arasında yer almaktadır.
Demir, C vitamini ve kalsiyum çocuklar için bu dönemde yeterli alınması oldukça önem taşımaktadır. Kalsiyumu yeterli miltarda lamka için yukarıdaki tabloda belirten miktarda süt- yoğurt tüketmesi gerekmketedir. C vitamini için günde 3-5 porsiyon sebze ve meyve tüketmesi yeterli olacaktır. Demir için et grubu besinlerin yanında kuru meyve, pekmezde almalıdır.
Çocuk beslenmesi gereken besin miktarlarının yanında çocuğunuzu beslerken edineceğiniz tutumda bu dönemdeki çocuğun beslenmesini etkilemektedir.
Bu dönemde çocuklar taklitçi oldukları için sağlıklı beslenerek çocuğunuza örnek teşkil edip, alması gereken besinlere yön vermeniz açısından faydalı olacaktır.
İkinci önemli husus ise çocuğunuza yemek konusunda ısrarcı olmamanızdır. Bu dönemde çocuğunuz bir yandan büyürken bri yandan kendi kişiliğinide oluşturmak ister. Bu yüzden ısrarlara karşı tamamen o yemeği yemeyi reddebilir. Bunun yerine tüketmesini istediğiniz besinleri sofraya koyarak onu kendi tüketmesini sağlayabilirsinizç Uzun süre sofrada gördüğü besini çocucuğunuz tatmak isteyecektir.
Yemek ile ilgili uyarılarınızı yemekten önce veya sonra yapmalısınız. Yemek sırasında çocuğunuzu gözlem altında tutmalsınız. Yemekleri ceza ve ödül vermek için kullanmamalısınız.
Çocuğun önüne yemeği 20 dakikadan fazla tutmamalısnız. Eğer 20 dakika içerisinde çocuğunuz yemek yemiyorsa, yemekleri önünden kaldırmalısınız.
Aşağıda 2-6 yaş grubu çocuğuna uygun örnek beslenme programına bakabilirsiniz.
SABAH
1 su bardağı süt
1 dilim peynir
1 tatlı kaşığı reçel
2 dilim ekmek
1 orta boy armut
ÖĞLE
1 porsiyon yayla çorbası
1 porsiyon çiftlik köfte
Ekmek
Mandalina
İKİNDİ
1 su bardağı süt
1 dilim üzümlü kek
AKŞAM
Mercimek çorbası
Izgara palamut
Karışık salata
Ekmek